UYU MUNSI NI KU WA KANE, TARIKI YA 12 UGUSHYINGO 2026

316/365

Hasigaye iminsi 49 ngo umwaka wa 2026 urangire.

UMUNSI MUTAGATIFU –UWAKANE MWIZA – UWAKANE W’IMBABAZI – UWAKANE W’IBISUBIZO

KU WA KANE: UMUNSI WO GUTEKEREZA, GUSENGA, KUBABARIRA NO KWIZERA

Ubuzima ni urugendo rudahora rugororotse. Hari iminsi duhura n’ibyishimo, tukabona ibisubizo twifuzaga; hakaba n’indi minsi duhura n’ibibazo, gutenguhwa, gutinda kw’ibintu no kutamenya neza icyo ejo hazaza hatuzigamiye.

Ariko ikintu gikomeye si ukubaho tutagira ibibazo, ahubwo ni ubushobozi bwo kubinyuramo tutatakaje icyizere, ubumuntu n’icyerekezo cy’ubuzima.

Ku wa Kane ni umwanya wo guhagarara gato, tugatekereza ku rugendo turimo. Ni umunsi wo kwisuzuma, kureba ibyo twakoze, gusuzuma ibyo twagezeho, kwemera amakosa no gufata imyanzuro mishya izadufasha gutera intambwe nziza.

1. Tekereza mbere yo gufata icyemezo

Ibibazo byinshi ntibikemurwa no kwihuta, ahubwo bikemurwa no gutekereza neza. Umuntu utekereza yimbitse ntareba ikibazo gusa, ahubwo anashaka inkomoko yacyo, ingaruka zacyo n’inzira zishoboka zo kugikemura.

Ntukemere ko uburakari bugufatira ibyemezo, cyangwa ko amarangamutima y’igihe gito agusenya ejo hazaza.

Ubuzima ntibusaba umuntu kwihuta muri byose, ahubwo bumusaba kumenya igihe cyo guhagarara, gutekereza, gusesengura no gufata icyemezo kizima. Si buri nzira iboneka yose iba iganisha ku byiza, si buri jambo rivuzwe riba rikwiye gusubizwa, kandi si buri mahirwe abonetse aba akwiriye guhita yitabirwa.

Mbere yo kuvuga, banza utekereze ku ngaruka z’amagambo yawe. Mbere yo gukora, banza urebe aho ibikorwa byawe bishobora kukuganisha. Mbere yo gucira undi urubanza, banza wibaze niba uzi neza urugendo yanyuzemo. Mbere yo gusezeranya, banza usuzume ubushobozi bwawe bwo kuzuza isezerano. Kandi mbere yo gufata icyemezo, banza urebe niba kizubaka cyangwa kigasenya.

Ubwenge si ukumenya kuvuga byinshi, ahubwo ni ukumenya igihe cyo kuvuga, icyo kuvuga n’igihe cyo guceceka. Umuntu ashobora gufata icyemezo mu munota umwe, ariko akamara imyaka myinshi ahangana n’ingaruka zacyo. Icyo ni cyo gituma gutekereza mbere yo gukora ari uburinzi bw’ejo hazaza.

Ntukemere ko uburakari bukuyobora, kuko umujinya ushobora kukwambura ibyo ubwenge bwari bukurindiye. Ntukemere ko ishyari rigufatira ibyemezo, kuko kugereranya urugendo rwawe n’urw’abandi bishobora kugutera guhitamo inzira itari iyawe. Ntukemere ko ibyishimo by’igihe gito bigutera kwibagirwa indangagaciro zawe.

Hari igihe guceceka ari bwo butwari, gutegereza bikaba ari bwo bwenge, kwihangana bikaba ari bwo buryo bwo gutsinda, naho kuvuga OYA bikaba ari cyo cyemezo kirinda ejo hazaza hawe.

Jya wibaza uti: Ese iki cyemezo kirubaka? Ese kirubaha abandi? Ese kizampesha amahoro nyuma y’igihe? Ese niteguye kwakira ingaruka zacyo?

Wibuke ko:

• Icyemezo cyiza gitangirira ku gitekerezo gisobanutse.
• Amagambo adatekerejweho ashobora gusenya ibyo imyaka myinshi yubatse.
• Kwihuta si ko gutsinda, kandi gutinda si ko gutsindwa.
• Umuntu uzi gutekereza ntayoborwa n’amarangamutima y’igihe gito.
• Ubwenge bugaragarira mu bushobozi bwo guhitamo icyiza n’igihe cyo kugikora.

Mu buzima, ntukihutire gufata icyemezo kugira ngo ushimishe abantu, ngo ubereke ko ushoboye cyangwa ngo ubahime. Fata icyemezo kuko wumva neza agaciro kacyo, inshingano kikugiraho n’ingaruka gishobora kugira ku bandi.

‘’Tekereza mbere yo gufata icyemezo, kuko icyemezo cy’uyu munsi gishobora kuba amateka y’ejo; kandi amateka amwe arubaka, andi akigisha, naho andi akicuza.’’

— Dr. Havugimana Alexis

2. Senga kandi wizere

Isengesho ni umwanya wo kwegera Imana, kuyishimira ubuzima, kuyibwira ibituremereye no kuyisaba ubwenge bwo guhangana n’ibyo tutabasha kwikemurira.

Hari igihe ibisubizo bitaza mu gihe twabyifuzaga, ariko gutinda kw’igisubizo ntibikwiye gutuma dutakaza ukwizera. Komeza gukora ibikwiriye, usenge kandi ugire icyizere.

Mu rugendo rw’ubuzima, hari ibihe amagambo abura, imbaraga zikagabanuka, ibisubizo bikadindira, ndetse n’inzira twatekerezaga ko izatugeza ku ntego ikabamo urujijo. Hari igihe usenga ariko ntubone igisubizo ako kanya; ugategereza ariko ntumenye igihe ibyo wifuza bizasohorera. Ariko muri ibyo bihe byose, ntukemere ko gutinda kw’ibisubizo kugutwara icyizere.

Senga, kuko hari ibirenze ubushobozi bw’umuntu. Wizere, kuko ejo hazaza hataraza kandi amahirwe mashya ashobora kuvuka mu gihe utari ubyiteze. Komeza ukore, kuko ukwizera kutagomba gusimbura ibikorwa, ahubwo kugomba kubiha icyerekezo n’imbaraga.

Hari amasengesho asubizwa mu buryo twifuzaga, hakaba n’andi dusubizwa mu buryo tutari twaratekereje. Hari imiryango ifunguka, hakaba n’indi igafungwa kugira ngo tubone indi nzira. Hari abantu baza mu buzima bwacu bakatwigisha, abandi bakagenda bakadusigira amasomo. Ntukibwire ko buri gihindutse ari igihombo; hari igihe icyo twitaga igihombo kiba intangiriro y’ikintu cyiza tutari dusobanukiwe.

Ntukareke gusenga kubera ko utarabona igisubizo. Ntukareke gukora kubera ko utaragera ku ntego. Ntukareke kwizera kubera ko inzira itoroshye.

Iyo ubuzima bukubajije ibibazo bikomeye, saba Imana ubwenge bwo kubisobanukirwa. Iyo imbaraga zikubanye nke, saba imbaraga zo gukomeza. Iyo inzira ikomeye, saba kuyoborwa. Iyo ugeze ku ntsinzi, shimira Imana kandi wibuke gufasha abandi.

Ntukagereranye igihe cyawe n’icy’abandi. Hari imbuto zimera vuba, izindi zigatinda, ariko buri kimwe kigira igihe cyacyo. Icy’ingenzi si uko abandi bageze kure, ahubwo ni uko wowe ukomeza gutera intambwe mu cyerekezo cyiza.

Senga ufite ukwicisha bugufi, kora ufite umuhate, tegereza ufite ukwihangana, kandi wizere udacogora. Imana ni yo izi ibiri mu mutima wawe, ariko nawe ufite inshingano zo gukora ibishoboka, guhitamo ibyiza no kutazimya urumuri rw’icyizere muri wowe.

Isengesho rituma umutima wegereza Imana; ukwizera kukawufasha kudacogora; ibikorwa bikagaragaza ubushake bwo kugera ku ntego. Ntutegereze ibisubizo ngo utangire kubaho, ahubwo komeza ubuzima bwawe mu kwizera, mu rukundo no mu gukora ibyiza.

Senga kandi wizere. Ibyo udashoboye uyu munsi ntibivuze ko bitazashoboka ejo. Komeza urugendo, kuko icyizere ari urumuri rutuma umuntu atareka inzira n’iyo yaba itarabona aho imugeza.

— Dr. Havugimana Alexis

3. Babarira kugira ngo ubohoke

Kubabarira si ukwemera ko icyakubayeho cyari gikwiye, kandi si no kwibagirwa ububabare wagize. Ni icyemezo cyo kutemera ko ibikomere by’ejo bikomeza kugenga ubuzima bwawe bw’uyu munsi.

Babarira abandi aho bishoboka, ariko kandi witoze kwibabarira. Hari igihe umuntu akeneye kureka umutwaro w’ibyamubayeho kugira ngo abone imbaraga zo gukomeza urugendo.

Hari imitwaro umuntu agenda yikorera mu mutima itagaragarira amaso, ariko ikamubuza kugira amahoro. Hari amagambo yabwiwe atazibagirana, ibikorwa yakorewe byamusigiye ibikomere, ubuhemu bwamuvunnye icyizere n’ububabare bwamwigishije kutongera kwizera byoroshye. Hari n’igihe umuntu amara imyaka myinshi atekereza ku byamubayeho, akibaza impamvu byamubayeho, impamvu abantu bamukoreye ibyo batagombaga kumukorera, ndetse n’icyo yari kuba yarabikozeho.

Ariko hari ukuri umuntu agomba kumenya: Ntushobora guhindura ibyabaye ejo hashize, ariko ushobora guhitamo uko bizagira uruhare mu buzima bwawe bw’ejo hazaza.

Kubabarira si ukwemera ko uwagukoshereje yari afite ukuri. Si ugushyigikira akarengane, si ukwibagirwa ibikomere, kandi si no kwemera ko umuntu akomeza kukugirira nabi. Kubabarira ni icyemezo cyo kutemera ko amakosa y’undi muntu akomeza kugenga umutima wawe, ibitekerezo byawe n’amahoro yawe.

Hari igihe kubabarira bisaba ubutwari buruta ubwo kwihorera. Kwihorera bishobora kuguha ibyishimo by’akanya gato, ariko kubabarira bishobora kugarura amahoro wari warabuze. Ntukemere ko umuntu wakubabaje agutwara n’uburenganzira bwo kwishima, gukunda, kwizera no gukomeza kubaho.

Babarira, ariko wigire ku byakubayeho. Ongera ugire umutima mwiza, ariko ugire n’ubushishozi. Ongera wizere, ariko wige gutandukanya abantu bakwifuriza ibyiza n’abakoresha ineza yawe. Kuko kubabarira ntibisobanuye gukomeza kwishyira mu maboko y’abagukomeretsa.

Ikindi kandi, ntukibagirwe kwibabarira. Hari abantu bababazwa n’amakosa bakoze, amahirwe batakaje, ibyemezo bafashe nabi n’igihe batakaje. Bagakomeza kwicira urubanza, bakibagirwa ko umuntu ari ikiremwa cyiga, kigakura kandi kigahinduka. Emera ko wakoze amakosa, wigireho, usabe imbabazi aho bikwiye, maze ukomeze urugendo.

Ntukemere ko kwicuza kukubuza kwiyubaka. Ibyahise bibe isomo, ntibibe gereza y’ejo hazaza hawe.

Hari igihe kubabarira bitagarura umubano wari usanzwe, ariko bishobora kugarura amahoro yawe. Hari igihe gusezera ku muntu uba ari bwo buryo bwo kwirinda gukomeza gukomereka. Kandi hari igihe guceceka no gushyiraho imipaka ari bwo buryo bwo kurinda agaciro kawe.

Zirikana ibi :

• Umutima ubabarira uba uhisemo amahoro aho guhora mu ntambara.
• Ntukemere ko ibikomere by’ejo biba inzitizi y’ibyishimo by’ejo hazaza.
• Kubabarira si intege nke, ni imbaraga zo gutsinda ububabare.
• Ntukabane n’uburakari bw’uwakubabaje igihe cyose; ushobora guhitamo gukira.
• Ibyakubayeho ntibisobanura uwo uri we, ahubwo uko ubyakira bishobora kugira uruhare mu wo uzaba we.

Ubuzima ni bugufi cyane ku buryo wabumarana n’inzika, urwango n’ibikomere utifuza kurekura. Ntukemere ko ibyakubayeho ejo bikubuza kubaka ejo hazaza. Wige kubabarira abandi, wibabarire nawe, ariko ntuzigere wibagirwa agaciro kawe.

Babarira kugira ngo ubohoke, ureke kugira ngo ukire, wige kugira ngo ukure, kandi ukomeze kugira ngo ubeho. Kuko amahoro nyakuri ntatangirira ku guhindura abandi, ahubwo atangirira ku guhindura uko wowe ubana n’ibyakubayeho.

— Dr. Havugimana Alexis

4. Hindura ibibazo amasomo, amasomo abyare ubwenge

Ikibazo gishobora kuba ishuri ritwigisha ibyo tutari twarigeze dusobanukirwa. Gutsindwa bishobora kutwigisha kwitegura neza; gutenguhwa kukatwigisha guhitamo neza abo twizera; gutinda kw’ibyo twifuza kukatwigisha kwihangana no gutegura neza.

Ntukarebe gusa ibyo wabuze, ahubwo banza urebe ibyo wigiye mu rugendo.

Ikibazo kiduteye gutekereza gishobora kutubera intangiriro y’ubwenge bushya.

5. Tegura ejo hazaza utirengagije uyu munsi

Umwaka wa 2026 ugeze mu minsi ya nyuma. Hasigaye iminsi 49 ngo urangire. Iki ni igihe cyiza cyo kwisuzuma:

• Ni iki nagezeho muri uyu mwaka?
• Ni ayahe masomo nakuyemo mu bibazo nahuye na byo?
• Ni nde nashoboye gufasha?
• Ni iki ngomba gukosora?
• Ni iyihe ntego nshya ngomba kwitegura?

Ntutegereze umwaka mushya kugira ngo utangire guhinduka. Impinduka nziza zishobora gutangirira ku cyemezo ufata uyu munsi.

Ubuzima ni urugendo ruhuza ejo hashize, uyu munsi n’ejo hazaza. Ibyo wakoze ejo byagize uruhare mu kukugeza aho uri uyu munsi, ibyo ukora uyu munsi na byo biri gutegura aho uzaba ejo. Ni yo mpamvu umuntu ufite icyerekezo atagomba guhora areba aho ashaka kugera gusa, ahubwo agomba no kwita ku ntambwe atera buri munsi.

Hari abantu bahora bavuga iby’ejo hazaza, bagategura imigambi minini, bakarota ibyiza, ariko bakibagirwa inshingano bafite uyu munsi. Hari n’abandi bahora bahugiye mu bibazo by’uyu munsi, bakibagirwa ko ubuzima busaba gutegura ejo. Ubwenge nyabwo ni ukumenya guhuza byombi: gukora uyu munsi, utegura ejo hazaza.

Ntutegereze ejo kugira ngo utangire gukora ibyo washoboraga gukora uyu munsi. Ntutegereze kugira amafaranga menshi kugira ngo utangire kwizigamira, ntutegereze kugira umwanya uhagije kugira ngo wige, kandi ntutegereze kugera ku ntsinzi kugira ngo utangire gufasha abandi. Intambwe nto utera uyu munsi ishobora kuba intangiriro y’impinduka zikomeye mu buzima bwawe.

Ejo hazaza ntihubakwa n’inzozi gusa, hubakwa n’imyanzuro, ibikorwa, imyitwarire n’indangagaciro bigaragarira mu buzima bwa buri munsi. Umuntu ushaka ejo hazaza heza agomba kwita ku bumenyi bwe, ubuzima bwe, umuryango we, imibanire ye, imari ye n’ubushobozi bwe bwo guhangana n’impinduka z’ubuzima.

Jya uteganya, ariko wirinde kwibagirwa kubaho. Jya ukora, ariko wirinde kwibagirwa kuruhuka. Jya ushaka iterambere, ariko wirinde kuritangira ubumuntu bwawe. Jya ushaka ubutunzi, ariko ntukibagirwe ko hari ibintu bidapimwa n’amafaranga: ubuzima, amahoro, urukundo, icyizere n’umubano mwiza n’abandi.

Hari igihe umuntu ahugira mu gushaka ejo hazaza heza, agatakaza ibyiza yari afite uyu munsi. Ashobora gushaka amafaranga akabura umwanya wo kubana n’umuryango, agashaka icyubahiro akabura amahoro, cyangwa agashaka gutsinda abandi akibagirwa kwiteza imbere. Ibyo bitwereka ko iterambere nyakuri ritagomba gushingira ku byo umuntu atunze gusa, ahubwo rigomba no gushingira ku muntu ari we.

Ejo hazaza hawe ntihakwiye kubakwa ku gusenya uyu munsi wawe. Ntukemere ko inzozi zawe zikubuza kubona ibyiza ufite ubu. Ishimire urugendo, wige mu makosa, shimira amahirwe ufite kandi ukomeze kwiyubaka.

IBYO UKWIRIYE KUZIRIKANA UYU MUNSI:

• Ibyo ukora uyu munsi ni byo bitegura amahirwe y’ejo.
• Ntugapfushe ubusa uyu munsi utegereje ejo utazi.
• Gutegura ni byiza, ariko gushyira mu bikorwa ni byo bizana impinduka.
• Ntukubake ubutunzi ngo usenye ubuzima, umuryango n’amahoro yawe.
• Ntugereranye igihe cyawe n’icy’abandi; buri rugendo rugira umuvuduko warwo.
• Icyemezo cyiza gifatwa uyu munsi gishobora guhindura icyerekezo cy’ejo.

 EJO HAZAZA HATANGIRIRA UYU MUNSI

Ntukabe umuntu urota ejo hazaza ariko ntakore uyu munsi. Ntukabe umuntu uhangayikishwa n’uyu munsi kugeza aho yibagirwa gutegura ejo. Ba umuntu uzi gutekereza, guteganya, gukora no gushimira.

Tegura ejo hazaza, ariko uhe agaciro uyu munsi; kuko ejo hazaza ni imbuto y’ibyo ubiba uyu munsi.

— Dr. Havugimana Alexis

UWA KANE NI UMUNSI WO KUVUGURURA IBITEKEREZO N’ICYIZERE

Uyu munsi, hitamo kugira umutima ushima, ubwenge butekereza, amagambo yubaka, ibikorwa bifasha abandi n’ukwizera kutajegajega.

Ntukemere ko ibibazo by’uyu munsi bikwibagiza amahirwe y’ejo. Ntukemere ko ububabare bw’ibyabaye bukubuza kubona ibyiza bishoboka. Kandi ntukemere ko ibyo utarabona bigutera kwibagirwa ibyo umaze kugeraho.

Wibuke ko:

• Isengesho riduha umwanya wo kwegera Imana.
• Gutekereza bidufasha gusobanukirwa ubuzima.
• Kubabarira bidufasha kurekura imitwaro.
• Kwihangana bidufasha gukomeza urugendo.
• Ubwenge budufasha guhindura ibibazo ibisubizo.

Amen!

UWAKANE MWIZA, UWAKANE W’IMBABAZI N’UWAKANE W’IBISUBIZO BYIZA KURI BOSE!

— Dr. Havugimana Alexis

Ku wa Kane ni umwanya mwiza wo guhagarara gato, ukareba aho uvuye, aho ugeze n’aho ushaka kugana. Ni umunsi wo kwisuzuma, kuvugurura ibitekerezo, guha agaciro amasomo wakuye mu byakubayeho no kongera kubaka icyizere cy’ejo hazaza.

Mu buzima, ibitekerezo umuntu agendana na byo bigira uruhare rukomeye mu myanzuro afata, mu mikorere ye no mu buryo yakira ibimubaho. Iyo ibitekerezo byuzuye ubwoba, kwiheba n’uburakari, n’ibyemezo bishobora kuyoborwa n’ibyo byiyumvo. Ariko iyo umuntu yitoje gutekereza neza, gusuzuma ibintu no kugira icyerekezo, abona n’ibisubizo aho abandi babona inzitizi.

Ntukemere ko ibyakubayeho ejo bigena uko uzabaho uyu munsi. Ibyo watsinzweho bishobora kukwigisha, ibyo watakaje bikakwereka agaciro k’ibyo wari ufite, naho ibihe bikomeye bikagutoza kwihangana. Amateka yawe ni igice cy’urugendo rwawe, ariko si yo agomba kugena iherezo ryawe.

Vugurura ibitekerezo byawe: aho kuvuga ngo sinshoboye, ibaze uti nakora iki kugira ngo nshobore? Aho kuvuga ngo byarangiye, ibaze uti ni iyihe nzira nshya natangira? Aho kubona abandi nk’abaguhanganye, gerageza kubabona nk’abafatanyabikorwa mu rugendo rw’iterambere.

Vugurura n’icyizere cyawe. Wizere Imana, wizere ubushobozi ufite, wizere ko ushobora kwiga ibishya, gukosora amakosa no gutera indi ntambwe. Ariko wibuke ko icyizere kidahagije igihe kidaherekejwe n’ibikorwa. Inzozi zisaba gahunda, gahunda igasaba ibikorwa, naho ibikorwa bigasaba kwihangana.

Ku wa Kane, fata umwanya wo gushima ibyo ufite, kubabarira aho bikenewe, gusaba imbabazi aho wakosheje, gukomeza abo wacitse intege no gufata icyemezo cyo gukora ibyiza kurushaho.

Wibuke:

• Ibitekerezo bishya bishobora gufungura inzira nshya.
• Icyizere gituma umuntu adacogora imbere y’ibigeragezo.
• Kwisuzuma bituma umuntu amenya ibyo agomba gukosora.
• Kwizera guherekejwe n’ibikorwa bitanga icyerekezo.
• Buri munsi ni amahirwe yo gutangira bundi bushya.

Ntugategereze ko ibintu byose bihinduka kugira ngo wongere kugira icyizere. Rimwe na rimwe, impinduka zikomeye zitangirira mu bitekerezo byawe, mu myanzuro ufata no mu ntambwe nto utera uyu munsi.

Vugurura ibitekerezo byawe, usubizemo imbaraga icyizere cyawe, kandi ukomeze urugendo. Ejo hazaza hashobora kuba heza kurusha ejo hashize, iyo uyu munsi uhisemo kubaho ufite intego, ukwizera n’icyerekezo.

— Dr. Havugimana Alexis