Dr. Havugimana Alexis
Ubwoko bw’amarangamutima bune : Ibyishimo,Agahinda,umujinya ,Ubwoba.
1. Ese inzoga zigaragaza umuntu uwo ari we?
Hari imvugo y’ikilatini imaze igihe ikoreshwa igira iti: In Vino Veritas, bisobanura ngo: “Mu nzoga habamo ukuri.”
Iyi mvugo ituma abantu benshi bemera ko umuntu wasinze agaragaza ibitekerezo, amarangamutima n’ukuri yari yarahishe mu mutima we. Hari abavuga ko umuntu wishimye iyo yasinze aba ari umuntu wishimye muri kamere ye, ko urira aba afite agahinda yari yarahishe, ko urakara aba afite umujinya wari waramwihishemo, naho ugaragaza ubwoba akaba agaragaza ibikomere cyangwa impungenge yari yarahishe.
Ariko se koko ni ko bimeze?
Ese iyo umuntu yasinze agira ibyishimo, agahinda, umujinya cyangwa ubwoba, tuba tureba amarangamutima ye asanzwe, cyangwa tuba tureba uko inzoga zahungabanyije ubushobozi bwe bwo kwifata?
Iki kibazo ntigisaba kureba imyitwarire y’umuntu wasinze gusa, ahubwo gisaba gusuzuma imikorere y’ubwonko, imitekerereze, imiyoborere y’amarangamutima n’uburyo umuntu yifata mu gihe ubushobozi bwe bwo gufata ibyemezo bwagabanutse.
Igitekerezo nyamukuru ni uko inzoga zishobora kongera kugaragaza amarangamutima umuntu yari asanganywe, ariko ntibivuze ko ibyo avuga cyangwa akora ari ukuri kwe kudashidikanywaho.
2. Inzoga n’imikorere y’ubwonko: Iyo ubushobozi bwo kwifata bugabanutse
Inzoga zigira ingaruka ku mikorere y’ubwonko. Zihindura uburyo ubwonko butunganya amakuru, bugenzura imyitwarire, bugafata ibyemezo kandi bugasubiza ibibukikije.
Kimwe mu bice by’ubwonko bigira uruhare rukomeye mu kwigenzura ni prefrontal cortex. Iki gice gifasha umuntu:
- Gutekereza mbere yo kuvuga cyangwa gukora.
- Kugenzura uburakari n’ibindi byiyumvo.
- Gupima ingaruka z’ibyemezo.
- Kwirinda ibikorwa bishobora kumuteza ibibazo.
- Kugenzura amagambo n’imyitwarire mu bandi.
Iyo umuntu anyoye inzoga, ubushobozi bw’iki gice bwo gukora neza buragabanuka.
Ibi bishobora gutuma umuntu avuga ibyo atari kuvuga atasinze, akarira ku kintu gisanzwe kitari kumuriza, agaseka birenze urugero, akarakarira abandi cyangwa agakora ibintu atari kwemera gukora afite ubwenge busanzwe.
Ni ukuvuga ko inzoga zituma intera iri hagati y’amarangamutima n’ibikorwa ishobora kugabanuka.
Umuntu ashobora kugira umujinya ariko akawugenzura atasinze; ariko iyo yasinze, uwo mujinya ukamurusha imbaraga zo kwifata.
3. Amarangamutima ane ashobora kugaragara mu businzi
A. Ibyishimo: Iyo umuntu aseka cyane
Hari abantu iyo banyoye inzoga bagira ibyishimo byinshi. Baraseka, barabyina, bararirimba, bakunda abantu bose ndetse bakavuga ko ubuzima ari bwiza.

Ariko ese ibyo byishimo ni iby’ukuri?
Inzoga zigabanya kwifata kandi zikagira ingaruka ku mikorere y’ubwonko ijyanye n’ibihembo n’ibyishimo. Ibyo bishobora gutuma umuntu yumva yishimye cyane, adafite impungenge cyangwa afite ubushake bwo kuganira n’abandi.
Ibyishimo by’umuntu wasinze bishobora kuba bifitanye isano n’ibyishimo yari asanganywe, ariko bishobora no guterwa n’ingaruka z’inzoga ku bwonko.
Isesengura: Umuntu useka cyane iyo yasinze si ngombwa ko aba ari we muntu wishimye kurusha abandi mu buzima busanzwe. Ashobora kuba ari umuntu ufite impinduka mu marangamutima zatewe n’inzoga.
B. Agahinda: Iyo umuntu atangiye kurira
Hari abantu iyo basinze batangira kurira, bakibuka amateka yabo, ababo bapfuye, urukundo rwatandukanye, amahirwe batabonye cyangwa ibibazo by’ubuzima.

Bamwe bavuga bati: “Uyu muntu yari afite agahinda yari yarahishe, inzoga ziragafungura.”
Ibi bishobora kuba bifite ukuri mu bihe bimwe.
Umuntu ashobora kuba afite ibikomere byo mu mutima, kwicuza, irungu cyangwa ibibazo atajya abwira abandi. Inzoga zishobora kugabanya ubushobozi bwo guhisha cyangwa kugenzura ibyo byiyumvo.
Ariko kandi, inzoga ubwazo zishobora kugira uruhare mu guhindura imyumvire, kongera amarangamutima mabi no gutuma umuntu yumva ibibazo bye bikomeye kurushaho.
Isesengura: Kurira kw’umuntu wasinze ntikwemeza ko buri kintu avuga ari ukuri, ariko bishobora kuba ikimenyetso cy’uko hari ibintu bimuremereye mu buzima bwe.
C. Umujinya: Iyo umuntu ahindutse umunyamahane
Uyu ni umwe mu myitwarire ishobora guteza akaga.

Hari umuntu ushobora kuba atuje, wihangana kandi wubaha abandi mu buzima busanzwe, ariko iyo yasinze agahinduka umunyamahane, akavuga nabi, agashyamirana n’abandi cyangwa agakora ibikorwa by’urugomo.
Inzoga zigabanya ubushobozi bwo gusuzuma ibintu neza no kugenzura ubushotoranyi. Zishobora kandi gutuma umuntu asobanura amagambo cyangwa ibikorwa by’abandi nk’aho ari ukumushotora.
Umuntu ashobora gufata urwenya nk’agasuzuguro, ikibazo nk’igitero cyangwa kutemeranya na we nk’ikimenyetso cy’uko bamwanga.
Isesengura: Umujinya w’umuntu wasinze ntugomba gufatwa nk’igipimo cy’imiterere ye yose. Ariko kandi, ubusinzi ntibukuraho inshingano zo kwirinda kugirira abandi nabi.
D. Ubwoba: Iyo umuntu atakaza icyizere
Hari abantu iyo basinze batangira kugira ubwoba, gushidikanya, kwikanga cyangwa kumva ko abandi bashobora kubagirira nabi.
Hari n’abashobora kugira impungenge zikomeye, bagahorana ibitekerezo bibi cyangwa bakumva ko isi ibabangamiye.
Ibi bishobora guterwa n’uko inzoga zigira ingaruka ku bushobozi bwo gusobanura neza ibibakikije no kugenzura uko basubiza ibibatera impungenge.
Umuntu ashobora kugira ubwoba yari asanzwe afite, ariko inzoga zikabukaza cyangwa zikamubuza kubugenzura.
Isesengura: Ubwoba bw’umuntu wasinze ntibugaragaza byanze bikunze intege nke ze za kamere. Bushobora kuba igisubizo cy’ubwonko bwahungabanyijwe n’inzoga.
4. Ese umuntu wasinze avuga ukuri?
Iki ni cyo kibazo gikomeye mu isesengura rya In Vino Veritas.
Hari ibintu bitatu tugomba gutandukanya:
- Ukuri kw’amarangamutima: Umuntu ashobora kuba yumva koko afite agahinda, urukundo, umujinya cyangwa ubwoba.
- Ukuri kw’ibitekerezo: Ibyo umuntu avuga ashobora kuba ari ibitekerezo yari asanganywe, ariko bishobora no kuba byahinduwe n’ubusinzi.
- Ukuri kw’ibikorwa: Ibyo umuntu akora iyo yasinze ntibihita bigaragaza imico ye yose cyangwa amahame agenderaho mu buzima busanzwe.
Urugero, umuntu ashobora kubwira mugenzi we ati: “Sinkunda uko unyitwaraho.”
Ese koko ni ukuri yari yarahishe? Birashoboka. Ariko nanone ashobora kuba asobanura nabi imyitwarire ya mugenzi we kubera ko ubushobozi bwe bwo gusesengura no gufata ibyemezo bwagabanutse.
Ubushakashatsi ku ngaruka z’inzoga ku bwonko bugaragaza ko inzoga zibangamira ubushobozi bwo gufata ibyemezo, gutunganya amakuru no gusobanura ibimenyetso by’amarangamutima.
Bityo rero, umuntu wasinze ashobora kuvuga ikintu cy’ukuri, ariko ubusinzi ntibuba gihamya y’uko ibyo avuga byose ari ukuri.
5. Ese inzoga zifungura amarangamutima ane mu mutima w’umuntu?
Mu isesengura rya psikoloji, umuntu ashobora kugira amarangamutima menshi icyarimwe. Ibyishimo, agahinda, umujinya n’ubwoba bishobora no kuvanga.
Urugero:
- Umuntu ashobora guseka kugira ngo ahishe agahinda.
- Ashobora kurakara kubera ko yumva atumvwa.
- Ashobora kugira ubwoba ariko akabugaragaza nk’umujinya.
- Ashobora kugaragaza ibyishimo kugira ngo ahunge ibitekerezo bimubabaza.
Inzoga zishobora guhindura uburyo ayo marangamutima agaragara. Ariko ntizikora kimwe ku bantu bose.
Ubushakashatsi bwasesenguye inyigo 43 ku kunywa inzoga nyinshi bwerekanye isano iri hagati y’ubusinzi bukabije n’ibibazo byo kumenya no gutunganya amarangamutima, n’ibimenyetso byiyongera by’agahinda no guhangayika.
Ibi bitwereka ko tudashobora gushyira abantu bose mu cyiciro kimwe ngo tuvuge ko inzoga zifungura amarangamutima amwe kuri buri wese.
6. Imico ya muntu n’ubusinzi: Ese umuntu wasinze ni we muntu nyakuri?
Iki kibazo gifite uburemere bwa filozofiya.
Hari abahanga mu mitekerereze ya muntu bashobora gutandukanya:
- Umuntu uko yiyobora afite ubushobozi busesuye bwo kwifata.
- Umuntu uko yitwara igihe ubushobozi bwo kwifata bwagabanutse.
- Umuntu uko yiyumva imbere muri we.
- Umuntu uko abandi bamubona.
Umuntu ashobora kuba afite indangagaciro zo kubaha abandi, kwihangana no kwirinda urugomo, ariko inzoga zikabangamira ubushobozi bwo gukurikiza izo ndangagaciro.
Ibi bitanga ikibazo cy’ingenzi: Ese imico y’umuntu ipimirwa gusa ku byo akora igihe yasinze, cyangwa igomba gusuzumwa mu mibereho ye yose?
Igisubizo ni uko tugomba kureba imyitwarire ye mu bihe bitandukanye, inshingano ze, amahitamo ye n’uburyo afata abandi.
Ariko ntitugomba no gukoresha ubusinzi nk’urwitwazo rwo gusibanganya ingaruka z’ibikorwa bibi.
Inzoga zishobora gusobanura impamvu umuntu yitwaye nabi, ariko ntizikuraho uburenganzira bw’uwagiriwe nabi bwo kurengerwa cyangwa inshingano z’uwamugiriye nabi.
7. Ese umuntu agomba kwizera ibyo yavuze amaze gusinda?
Oya, si byiza gufata amagambo yose umuntu yavuze yasinze nk’ibimenyetso simusiga by’ibyo atekereza cyangwa yemera.
Mu gihe umuntu yasinze:
- Ashobora kuvuga ibintu atabanje kubitekerezaho.
- Ashobora kwitiranya ibyabaye n’ibyo yibwira.
- Ashobora gukabya amarangamutima.
- Ashobora kwibagirwa ibyo yavuze cyangwa yakoze.
- Ashobora gufata ibyemezo adashobora gufata afite ubwenge busanzwe.
Ni yo mpamvu ibiganiro bikomeye, ibyemezo by’urukundo, amakimbirane n’ibibazo by’imibanire bikwiye gusubirwamo umuntu amaze gusubirana ubushobozi bwo gutekereza neza.
Niba umuntu ahora agaragaza umujinya, agahinda cyangwa ubwoba igihe yasinze, ni byiza kuganira na we atasinze, hakarebwa niba hari ibibazo by’amarangamutima cyangwa ibindi bibazo akeneye gufashwamo.
8.Ese inzoga zigaragaza ukuri cyangwa zibyara indi shusho y’umuntu?
Tugarutse ku kibazo cyacu, hari ibintu bibiri bishobora kuba ukuri icyarimwe.
Icya mbere, umuntu ashobora kuba afite amarangamutima yari yarahishe cyangwa atarigeze abona umwanya wo kuvuga.
Icya kabiri, inzoga zishobora guhindura uburyo ayo marangamutima asobanurwa, akagaragazwa ndetse n’uburyo umuntu ayagenzura.
Bityo, ntabwo ari ngombwa guhitamo kimwe muri ibyo byombi.
Inzoga ntizikora nk’urufunguzo rufungura agasanduku karimo ukuri kose k’umuntu. Ahubwo zishobora guhindura imikorere y’ubwonko, zigahungabanya uburyo umuntu asesengura ibimubaho, akagenzura amarangamutima kandi agafata ibyemezo.
Umuntu ashobora kugaragaza amarangamutima nyakuri ariko akayagaragaza mu buryo budahuje n’imiterere ye isanzwe.
9. Umuntu wasinze si igipimo cyuzuye cy’imiterere ye
Mu gusoza, ikibazo cyo kumenya niba umuntu wasinze agaragaza ukuri kwe cyangwa ingaruka z’inzoga ku bwonko ntigishobora gusubizwa mu buryo bworoshye.
Ibyishimo bishobora kuba iby’ukuri cyangwa ingaruka z’inzoga. Agahinda gashobora kuba gafite inkomoko mu bikomere byo mu mutima cyangwa kakongerwa n’ubusinzi. Umujinya ushobora kuba wari usanzwe uhari ariko ukabura igenzura. Ubwoba na bwo bushobora kuba ubw’umuntu cyangwa bukaba bwakajijwe n’impinduka zatewe n’inzoga.
Ikintu gikomeye ni ukumenya ko amarangamutima umuntu agaragaje atari yo yonyine asobanura imiterere ye, kandi ko ubusinzi butari uburyo bwizewe bwo kumenya ukuri kwihishe mu mutima we.
Umuntu ntakwiye gupimwa n’ijoro rimwe yasinze gusa, ahubwo agomba gusuzumwa no mu buryo yitwara mu buzima bwe bwa buri munsi.
NI UBUHE BWOKO BW’AMARANGAMUTIMA BUGANZA UMUNTU IYO YASINZE?
IBYISHIMO, AGAHINDA, UMUJINYA N’UBWOBA?
1.Iyo umuntu yanyoye inzoga zirenze urugero, ashobora kugira impinduka zigaragara mu marangamutima, mu mvugo, mu myitwarire no mu buryo afata ibyemezo. Hari abagaragaza ibyishimo byinshi, abandi bakarira, abandi bakarakara, abandi bakagira ubwoba cyangwa impungenge.
Ibi bituma hibazwa ikibazo gikomeye: Ni ubuhe bwoko bw’amarangamutima bwiganje mu muntu iyo yasinze? Ese ni ibyishimo, agahinda, umujinya cyangwa ubwoba?
Mu by’ukuri, nta bwoko bumwe bw’amarangamutima buganza abantu bose basinze. Uko umuntu yitwara biterwa n’imiterere ye, uko yari ameze mbere yo kunywa, ingano y’inzoga yanyoye, aho ari, abantu bari kumwe na we ndetse n’ibimubayeho.
Ariko hari ikintu gihuriweho: inzoga zigabanya ubushobozi bw’ubwonko bwo kugenzura amarangamutima, gutekereza ku ngaruka z’ibikorwa no kwifata.
Iri sesengura riribanda ku bwoko bune bw’ingenzi bw’amarangamutima kugira ngo dusobanukirwe n’uburyo bushobora kwigaragaza mu gihe cy’ubusinzi.
2. Ubwoko bune bw’amarangamutima n’uko zigaragara mu businzi
Joy Face Images | Free Photos, PNG Stickers, Wallpapers & Backgrounds – rawpixel
Emotional woman experiencing deep sadness | Premium Photo – rawpixel
2.1. Ibyishimo : Iyo inzoga zituma umuntu agaragaza ibyishimo birenze ibisanzwe
Ibyishimo ni imwe mu marangamutima akunze kugaragara ku bantu bamwe iyo banyoye inzoga.
Umuntu ashobora:
- Guseka cyane no kuvuga ubudahagarara.
- Gukunda abantu bose no gushaka kugirana ibiganiro na bo.
- Kuririmba, kubyina no kwishimira ibintu bisanzwe.
- Kumva afite ubutwari n’icyizere birenze ibisanzwe.
- Kumva ibibazo bye by’agateganyo bitakimuremereye.
Mu rwego rwa psikolojiya, ibi bifitanye isano n’ingaruka inzoga zigira ku mikorere y’ubwonko ijyanye n’ibihembo, ibyishimo no kugenzura imyitwarire.
Ariko ibyishimo by’umusinzi ntibisobanura ko afite umunezero urambye mu buzima bwe. Ashobora kuba afite ibibazo byinshi atabasha gukemura, ariko inzoga zikamuhindurira uko abyumva muri ako kanya.
Isesengura: Ibyishimo bishobora kuba amarangamutima yari asanganywe, ariko bishobora no kuba igisubizo cy’agateganyo cy’ubwonko ku nzoga.
2.2. Agahinda : Iyo inzoga zibyutsa amarira n’ibikomere byo mu mutima
Abantu bamwe iyo basinze ntibaseka; bararira.
Bashobora kwibuka:
- Abantu babo bapfuye.
- Urukundo rwabo rwasenyutse.
- Ibibazo by’imiryango.
- Amahirwe batabonye mu buzima.
- Ubukene, kwicuza, kwangwa cyangwa guhemukirwa.
Umuntu ashobora kuba yaramenyereye guhisha agahinda ke kugira ngo abandi batabona intege nke ze. Iyo yasinze, ubushobozi bwo kugenzura no guhisha ayo marangamutima bushobora kugabanuka.
Ariko tugomba kwitonda: inzoga zishobora no kongera agahinda no guhindura uburyo umuntu asobanura ibibazo bye. Bityo, kurira k’umuntu wasinze ntibihita byemeza ko ibyo avuga byose ari ukuri.
Isesengura: Agahinda gashobora kuba ikimenyetso cy’ibibazo by’amarangamutima umuntu afite, ariko ubusinzi bushobora kukongera cyangwa bukagahindura.
2.3. Umujinya : Iyo umuntu atakaza ubushobozi bwo kwihangana
Umujinya ni amarangamutima ashobora guteza ibibazo bikomeye mu gihe cy’ubusinzi.
Umuntu ashobora:
- Gushotorana no gushyamirana n’abandi.
- Gufata amagambo asanzwe nk’agasuzuguro.
- Gutongana no gutuka abantu.
- Gukora ibikorwa by’urugomo.
- Gufata ibyemezo byihuse atabanje gutekereza.
Inzoga zigabanya ubushobozi bw’ubwonko bwo kugenzura ubushotoranyi no gusuzuma neza ibibera hirya no hino.
Umuntu ushobora kuba afite umujinya ariko akawugenzura atasinze, iyo yasinze ashobora kunanirwa kuwugenga.
Icy’ingenzi ni uko ubusinzi butagomba gufatwa nk’urwitwazo rwo kugirira abandi nabi.
Isesengura: Umujinya w’umuntu wasinze ushobora kuba warakomotse ku marangamutima yari asanzwe afite, ariko inzoga zikawongerera imbaraga cyangwa zikamubuza kuwugenzura.
2.4. Ubwoba: Iyo umuntu atakaza icyizere n’umutekano wo mu mutima
Ubwoba na bwo bushobora kugaragara ku muntu wasinze.
Ashobora:
- Kwikanga ibintu bidakomeye.
- Gushidikanya ku bantu bari kumwe na we.
- Kumva ko abandi bamurwanya.
- Kugira impungenge nyinshi.
- Kugaragaza umutekano muke no kutigirira icyizere.
Ibi bishobora guterwa n’uko inzoga zihindura uburyo ubwonko butunganya amakuru, bugasobanura ibimenyetso bibukikije kandi bugenzura uko umuntu asubiza ibimubaho.
Ubwoba bushobora kuba bwari busanzwe buri mu muntu, ariko ubusinzi bukabukaza. Mu bihe bimwe na bimwe, inzoga zishobora gutuma umuntu yumva afite impungenge cyangwa kwikanga bitari bisanzwe kuri we.
Isesengura: Ubwoba bw’umuntu wasinze ntibugaragaza byanze bikunze intege nke ze za kamere; bushobora kuba ingaruka z’impinduka zatewe n’inzoga mu mikorere y’ubwonko.
3. Ni ubuhe bwoko bw’amarangamutima buganza kurusha ubundi?
Icy’ingenzi ni uko nta rutonde rwa siyansi rwemejwe ruvuga ko ibyishimo, agahinda, umujinya cyangwa ubwoba ari byo biganza abantu bose basinze.
Icyakora, dushobora gukora isesengura rigereranya uburyo buri marangamutima ashobora kwigaragaza:
| Ubwoko bw’amarangamutima | Uko ashobora kugaragara | Ingaruka zishoboka |
| Ibyishimo | Guseka, kubyina, kuvuga cyane | Kwiyumva neza birenze urugero |
| Agahinda | Kurira, kwicuza, kwigunga | Kongera ibitekerezo bibi |
| Umujinya | Gutongana, gushotorana | Amakimbirane n’urugomo |
| Ubwoba | Gushidikanya, kwikanga | Impungenge no kutiyumva neza |
Icyo twakuramo: Ibyishimo bishobora kugaragara cyane mu ntangiriro z’ubusinzi ku bantu bamwe, ariko uko inzoga ziyongera mu mubiri, imyitwarire n’amarangamutima bishobora guhinduka. Nta muntu ushobora guhanurirwa neza amarangamutima azamugaragaraho ashingiye ku kuba yasinze gusa.
4. Inzoga ntizigaragaza amarangamutima gusa, zihindura n’uburyo umuntu ayobora
Mu gusesengura ubusinzi, tugomba gutandukanya amarangamutima umuntu asanganywe n’ingaruka inzoga zigira ku bushobozi bwe bwo kuyagenzura.
Ibyishimo bishobora guhinduka guseka birenze urugero; agahinda kakavamo amarira; umujinya ukavamo ubushotoranyi; ubwoba bukavamo kwikanga no gushidikanya.
Ibi ntibivuze ko umuntu wasinze aba agaragaje umuntu we nyakuri kurusha uko yitwara atasinze. Ahubwo bishobora kugaragaza uburyo ubwonko bwe bwahungabanyijwe mu kugenzura amarangamutima no gufata ibyemezo.
Ni yo mpamvu umuntu adakwiye gupimwa hashingiwe ku marangamutima yagaragaje mu gihe kimwe cy’ubusinzi gusa. Tugomba kureba imyitwarire ye mu bihe bitandukanye.
5. Ibyishimo, agahinda, umujinya n’ubwoba inyuma y’ikirahure.
“Inzoga zishobora guhindura inseko ikarenga urugero, amarira akavuga ibyo umutima utashoboye kuvuga, umujinya ukarenga ubushobozi bwo kwifata, n’ubwoba bugahindura uko umuntu abona isi. Ariko amarangamutima agaragajwe mu businzi si igipimo cyuzuye cy’ukuri k’umuntu.”
— Dr. Havugimana Alexis
“The drunk person does not necessarily reveal the real self; sometimes, we witness the struggle between emotion and the loss of self-control.”
— Dr. Havugimana Alexis
Ubwenge bugenzura amarangamutima; iyo ubushobozi bwo kwifata bugabanutse, amarangamutima ashobora gufata umwanya w’ubwenge.
Dr. Havugimana Alexis
10.THE WINE, THE MIND AND THE HIDDEN SELF
Inzoga, ubwenge n’umuntu wihishe inyuma y’amarangamutima.
“Inzoga ntizihindura buri gihe ibyo umuntu yumva, ariko zishobora guhindura uburyo abigenzura, abisobanura kandi abigaragazamo. Ibyo umuntu avuga yasinze bishobora kugira igice cy’ukuri, ariko ukuri nyakuri ntigupimirwa ku magambo yavuzwe mu gihe ubwenge bwatakaje ubushobozi bwo gusesengura.”
— Dr. Havugimana Alexis
“A person under the influence of alcohol may reveal an emotion, but not necessarily the truth behind that emotion.”
— Dr. Havugimana Alexis
“Umujinya w’umusinzi ushobora kugaragaza ububabare, ariko ntibisobanura ko buri burakari ari ububabare bwari bwarahishwe.”
— Dr. Havugimana Alexis
Ibibazo byo gutekerezaho muzansubiza :
Ese umuntu ashobora kuba inyangamugayo mu magambo ariko akabura ubushobozi bwo kuyagenzura igihe yasinze?
Ese umuntu useka cyane iyo yasinze aba yishimye koko, cyangwa aba ahunze ibitekerezo bimubabaza?
Ese umuntu ukora urugomo yasinze aba agaragaje imico ye nyakuri, cyangwa aba agaragaje ingaruka zo kubura ubushobozi bwo kwifata?
Ese dukwiye gushingira ku magambo umuntu yavuze yasinze mu gufata ibyemezo ku mubano wacu na we?
Niba inzoga zigabanya ubushobozi bw’umuntu bwo kwifata, ese umuntu nyakuri tumumenyera ku byo akora afite ubwenge busesuye, cyangwa ku byo akora igihe ubwenge bwe bwahungabanyijwe?
IBITABO BYIFASHISHIJWE
- National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA). Alcohol and the Brain: An Overview. Soma ubushakashatsi.
- Lannoy et al. (2021). Emotional Processes in Binge Drinking: A Systematic Review and Perspective. Clinical Psychology Review, 84, 101971. Soma ubushakashatsi.
- Attwood & Munafò (2014). Effects of Acute Alcohol Consumption on the Processing of Emotion in Faces. Soma ubushakashatsi.
Dr. Havugimana Alexis
Researcher-Academician • Author • Development Studies Scholar
Ubwenge ni urufunguzo rw’iterambere.
