Hari abantu babaho imyaka myinshi, bagaseka, bagakora, bakagira amazina, bakagira ubutunzi, bakagira abayoboke n’ababashima; ariko imbere muri bo hakaba harasigaye ubusa. Umubiri uba uriho, ariko ubuzima bukaba bwaratakaje igisobanuro.
Kubaho mu kinyoma si ukubaho; ni ukubaho mu busa.
Kuko ubuzima nyakuri ntibupimirwa gusa ku kuba umuntu ahumeka, agenda cyangwa avugana n’abandi. Kubaho ni kugira ukuri umuntu yemera imbere ye, akagira umutimanama ushobora kumureba mu maso atikanga, kandi ibyo avuga bikagira isano n’ibyo akora.
1. Ikinyoma gishobora kubeshya abandi, ariko ntikibeshya umutimanama
Umuntu ashobora kubeshya inshuti ze, umuryango we, abo bakorana cyangwa rubanda. Ashobora kubaka isura itandukanye n’uwo ari we koko.
Ashobora kuvuga ati: “Meze neza,” mu gihe imbere ye ibintu byose bisenyuka.
Ashobora guseka kugira ngo ahishe amarira.
Ashobora kuvuga ukuri ku bandi, ariko akabeshya we ubwe.
Aha ni ho ikibazo gikomeye gitangirira: umuntu ashobora kubeshya isi, ariko kubeshya umutimanama we ubuziraherezo biragorana.
Ikinyoma gishobora kubaka isura, ariko ukuri ni ko kubaka umuntu.
2. Kubaho kabiri: uwo abantu babona n’uwo umuntu azi
Hari umuntu ugira ubuzima bubiri.
Hari “we” abantu babona, n’“we” ubwe azi.
Uwo abantu babona ashobora kuba umukomeye, w’umunyabwenge, w’umunyakuri kandi wizewe. Ariko uwo umuntu azi imbere ye akaba azi neza ko hari ibintu byinshi atigeze avuga, ko hari ukuri yahishe, cyangwa ko hari ubuzima aba mu gihe umutima we utabwemera.
Iyo intera hagati y’abo bantu bombi ikomeje kwiyongera, umuntu atangira kubaho mu makimbirane yo imbere.
Aho ni ho ikinyoma gihinduka umutwaro.
Kuko iyo ubeshya abandi, ugomba gukomeza kwibuka icyo wababwiye.
Iyo ubeshya benshi, ugomba kubaka ibinyoma byinshi kugira ngo utazafatwa n’icyo wavuze mbere.
Ikinyoma gikeneye ibindi binyoma kugira ngo gikomeze kubaho; ukuri ko ntigukeneye abasirikare.
3. Psychologiya y’umuntu ubaho mu kinyoma.
Mu rwego rwa psychologiya, kubaho uhora uhishe ukuri bishobora gutera umuntu kubaho mu makimbirane hagati y’ukuri azi n’isura yifuza ko abandi bamubonamo.
Iyo ibyo bitekerezo bidahuye, umuntu ashobora kugira ubwoba bwo kuvumburwa, kwigaya, guhangayika cyangwa guhora yirinda ibibazo bishobora gutuma ukuri gusohoka.
Ariko ni ngombwa kumenya ko imyitwarire imwe—nko kudareba umuntu mu maso, guceceka cyangwa guhindagurika mu mvugo—itari gihamya y’ikinyoma ku buryo bwonyine. Umuntu ashobora kubiterwa n’isoni, ubwoba, umuco, ihungabana cyangwa izindi mpamvu.
Ikibazo nyakuri ntabwo ari uko umuntu areba hehe.
Ikibazo ni aho umutimanama we uhagaze.
4. Ukuri ni indorerwamo y’umuntu.
Ukuri ni nk’indorerwamo.
Iyo umuntu ayirebye, abona uwo ari we, atari uwo yifuza ko abandi bamubona.
Ni yo mpamvu abantu bamwe batinya ukuri.
Ntibatinya ukuri kubera ko kubabaza gusa; rimwe na rimwe bagutinya kuko kubona ukuri bisaba kwemera ko ishusho wari warubatse ishobora kuba atari yo.
Ukuri gusaba ubutwari.
Kwakira amakosa yawe bisaba ubutwari.
Kwiyemerera ko wibeshye bisaba ubutwari.
Gusaba imbabazi bisaba ubutwari.
Kureka umuntu ukabeshyera abandi ko ukimukunda, kandi umutima wawe waramaze kugenda, na byo bisaba ukuri.
Umuntu ukomeye si utajya yibeshya; ni ushobora kwemera ko yibeshye.
5. Ikinyoma gishobora gutuma ubaho, ariko ntigituma ubaho neza
Hari itandukaniro rinini hagati yo kubaho no kubaho neza.
Umuntu ashobora kugira amafaranga ariko akaba umukene w’umutima.
Ashobora kugira abantu benshi bamukikije ariko akaba wenyine imbere ye.
Ashobora kuba afite icyubahiro ariko akabura amahoro.
Ashobora kuba afite izina rikomeye ariko akabura uwo ari we.
Ni cyo gituma ubuzima butapimirwa gusa ku byo umuntu atunze, ahubwo bunapimirwa ku mahoro afite iyo ari wenyine.
Iyo abantu bose bagiye, telefoni ikaceceka, amashyi agahagarara, amatara akazima, umuntu asigara ahanganye n’umuntu umwe adashobora guhunga:
we ubwe.Aho ni ho ukuri gutangirira.
6. Ubuzima bwubakiye ku kinyoma bugira urufatiro rw’umusenyi
Inzu ishobora kuba nziza, ariko iyo yubatswe ku musenyi, igihe kiragera ikagwa.
Ni na ko bigenda ku buzima.
Umubano wubakiye ku kinyoma ushobora kumara imyaka, ariko ukuri kuramutse gusohotse, ibyari byubatse imyaka bishobora gusenyuka mu kanya gato.
Icyubahiro cyubakiye ku kinyoma gishobora kuba kinini, ariko iyo ukuri kubonetse, abantu ntibabura kwibaza bati:
“Uyu muntu twamumenye koko, cyangwa twamenyaga ishusho yatwemeraga kubona?”
Iyo ni yo ngaruka ikomeye y’ikinyoma:
ntigusenya gusa ibyo wubatse; rimwe na rimwe isenya n’icyizere abantu bari bafitiye uwo wiyerekaga.
7. Ukuri ntiguhora kuryoshye, ariko guhora ari ukuri
Hari igihe ukuri kubabaza.
Hari igihe kuvuga ukuri bigutera gutakaza umuntu.
Hari igihe kwemera amakosa yawe bigutwara icyubahiro wari wibwiraga ko ufite.
Hari igihe ukuri kugusaba gutangira ubuzima bushya.
Ariko ukuri gufite impano imwe ikomeye:
kuguha amahirwe yo kuba uwo uri we.
Ikinyoma kiguhatira gukomeza gukina umukino.
Ukuri kugusaba kuva ku rubyiniro ukaba umuntu.
8. Kubaho nyakuri ni uguhuza umutima, amagambo n’ibikorwa
Ubuzima bw’umuntu bugira ubwiza iyo ibyo atekereza, ibyo avuga n’ibyo akora bigenda mu cyerekezo kimwe.
Iyo umutima uvuga kimwe, ururimi rukavuga ikindi, ibikorwa na byo bikavuga icya gatatu, umuntu atangira kwigabanyamo ibice.
Ariko iyo umuntu ashoboye guhuza:
ibitekerezo bye + amagambo ye + ibikorwa bye,
atangira kubaho mu buryo bw’ukuri.
Aha ni ho ubusugire bw’umuntu bushingira.
9. Kuki abantu bamwe batinya ukuri?
Kuko ukuri kudaha umuntu uburyo bwo kwihisha inyuma y’amagambo.
Ukuri kuravuga kati:
“Niba ari wowe, emerana na byo.”
“Niba wakoze ikosa, ryemere.”
“Niba utakimukunda, ntukamubeshye.”
“Niba utazi, vuga ko utazi.”
“Niba waratsinzwe, tangira bundi bushya.”
Umuntu utinya ukuri ashobora guhitamo ikinyoma kuko ikinyoma kimurinda isoni z’akanya gato.
Ariko amahoro y’akanya gato ashobora kuvamo intambara y’imyaka myinshi.
10. Ubuzima bufite agaciro iyo bufite ukuri.
Ubuzima ntabwo ari ubwinshi bw’iminsi.
Ni uburemere bw’icyo wakoze muri iyo minsi.
Ntibihagije kuvuga ko wabayeho.
Ikibazo gikomeye ni iki:
“Wabayeho ute?”
Wabayeho uri wowe?
Wabayeho ushyira ukuri imbere?
Wabayeho ugirira abandi neza?
Wabayeho wubaka cyangwa usenya?
Wabayeho ukurikiza umutimanama wawe cyangwa ukurikiza ibyo abantu bashaka kukubonamo?
Kuko umuntu ashobora kumara imyaka mirongo ari muzima, ariko ntabe yarigeze abaho mu buryo bw’ukuri.
Ukuri ni umwuka w’ubuzima
Kubaho mu kinyoma ni ukubaho uri kure yawe.
Ni ukugenda ufite umubiri wawe, ariko umutima wawe ukaba utuye ahandi.
Ni uguseka igihe ushaka kurira.
Ni ukuvuga “ndishimye” igihe umutima wawe usaba ubufasha.
Ni ukwigira umuntu utari we kugira ngo abandi bakwemere.
Ariko umunsi umuntu ahisemo ukuri, nubwo kuba inyangamugayo bishobora kumutwara byinshi, aba atangiye urugendo rwo kwisubiza ubuzima bwe.
Kuko ikinyoma gishobora kugukingira amaso y’abantu, ariko ukuri ni ko gufungura amaso yawe.
Kandi umuntu utinya ukuri ashobora gukomeza kubaho; ariko umuntu utabasha kuba uwo ari we, aba ari kubaho mu busa.
“KUBAHO MU KINYOMA SI UKUBAHO; NI UKUBAHO MU BUSA.
Kuko ubuzima butagira ukuri bushobora kugira imyaka myinshi, ariko bukabura igisobanuro.”— Dr.Havugimana Alexis.