Buca bucana ayandi,
ubuzima ni gatebe gatoki—
uyu munsi ukicara ku ntebe y’ibyishimo,
ejo ugasanga waricaye ku ntebe y’ibigeragezo.
Ntukibwire ko umunsi w’uyu munsi
ari wo uzahoraho iteka;
izuba rirarasa, rikarenzaho igicucu,
umuseke ugakurikirwa n’umugoroba,
n’umuntu akagenda mu nzira
atabizi aho urugendo rwe ruzarangirira.
Ubuzima ni urugendo rutagira ikarita yuzuye;
hari aho uhagarara ukishima,
hari aho ugwa ugatekereza ko byose birangiye,
nyamara nyuma y’akababaro hakaza isomo,
inyuma y’amarira hakazamo ubwenge,
kandi aho wabonaga iherezo
hakaba ari ho hatangirira igice gishya cy’ubuzima.
Buca bucana ayandi…
ntukagire uwo usuzugura kuko uyu munsi ari hasi;
ntukagire uwo useka kuko uyu munsi ari mu mwijima;
kuko ubuzima buhindura imyanya,
bugasimbuza abicaye abahagaze,
bugasimbuza abari hejuru abari hasi,
kandi bugaha buri wese umwanya we mu gihe cyabyo.
Wige kubaho utirata ibyo ufite,
kuko ubutunzi bushobora kugabanuka;
ntwirate imbaraga zawe,
kuko umubiri na wo ugira umunsi unanirwa;
ntwirate ubwenge bwawe,
kuko buri munsi hari ikintu gishya utaramenya.
Icy’ingenzi si uko uri hejuru uyu munsi,
ahubwo ni uko iyo ugeze hejuru
utibagirwa abari hasi;
kandi iyo uguye,
ukagira umutima wo kongera guhaguruka.
Ubuzima ni gatebe gatoki:
uyicaraho uyu munsi,
ejo undi akahicaraho.
Ni yo mpamvu umutima w’umuntu
ukwiye kuba munini kuruta umwanya afite,
urukundo rwe rukaba rurerure kuruta ubuzima bwe,
n’ibikorwa bye bikaba umurage
n’iyo izina rye ryaba ritakivugwa.
Buca bucana ayandi…
ntawuhora mu gitondo,
ntawuhora ku manywa,
ntawuhora ku mugoroba.
Igihe kiragenda,
umuntu na we akagenda,
ariko ineza yagiriye abandi
ishobora kuguma mu mitima yabo.
Niba ufite icyo wakora neza uyu munsi, gikore.
Niba ufite uwo ubabarira, mubabarire.
Niba ufite uwo ushimira, mushimire.
Niba ufite urukundo rwo gutanga, rutange.
Kuko ejo atari isezerano ry’umuntu,
ahubwo ari ibanga ry’Imana.
Buca bucana ayandi—
ubuzima ni gatebe gatoki.
Ntukagire isi nk’umurage wawe,
uyifate nk’inguzanyo wahawe
ngo uyisige iruta uko wayisanze.
— Dr. Havugimana Alexis
1.
“Buca bucana ayandi; ubuzima ni gatebe gatoki. Uyu munsi ushobora kwicara hejuru, ejo ukicara hasi. Ntukibagirwe ko imyanya y’ubuzima ihinduka, ariko ineza wagiriye abandi ikomeza kubaho mu mitima yabo.”
— Dr. Havugimana Alexis
2.
“Ntugasuzugure uwicaye hasi, kuko ubuzima ari gatebe gatoki. Uwo ubona uyu munsi atagira icyo afite, ejo ashobora kuba afite icyo wowe udafite. Ubuzima ntibuhora ku ruhande rumwe.”
— Dr. Havugimana Alexis
3.
“Buca bucana ayandi; amarira y’uyu munsi ashobora kuba amasomo y’ejo. Hari ibihe biguca intege kugira ngo bigutoze gukomera, kandi hari inzira zisa n’izirangiye nyamara ari zo zitangira urugendo rushya.”
— Dr. Havugimana Alexis
4.
“Ubuzima ni gatebe gatoki: ntukiratire aho wicaye, ahubwo tekereza ku buryo uzahaguruka usize intebe yawe ifite icyo imariye abandi. Icyubahiro kirashira, ariko umurage w’ibikorwa byiza ugasigara.”
— Dr. Havugimana Alexis
5.
“Izuba rirarasa, rikarenzaho igicucu; umuseke ugakurikirwa n’umugoroba. Nta mwanya w’ubuzima uhora iteka. Ni yo mpamvu ukwiye gukoresha neza uyu munsi, kuko ejo ari ibanga utahawe isezerano.”
— Dr. Havugimana Alexis
6.
“Iyo ugeze hejuru, ntukibagirwe abari hasi; kuko ubuzima budahora ku rwego rumwe. Uyu munsi ushobora kuba ufasha abandi kuzamuka, ejo na bo bakaba ari bo bagufata ukuboko igihe wowe wacitse intege.”
— Dr. Havugimana Alexis
7.
“Buca bucana ayandi; ntukubake ubuzima bwawe ku byo ufite gusa, ahubwo ubwubake ku muntu uri we. Ubutunzi burashira, imbaraga zigacogora, izina rigaceceka, ariko umutima mwiza ushobora gusigara uvugwa n’abo wigeze gukoraho.”
— Dr. Havugimana Alexis
8.
“Hari igihe ugwa ukibwira ko urugendo rurangiye, nyamara ubuzima bukaba bugutegurira indi ntangiriro. Ntukitiranye kugwa no gutsindwa; rimwe na rimwe kugwa ni isomo rigutoza guhagarara neza kurusha mbere.”
— Dr. Havugimana Alexis
9.
“Ntukabike urukundo ngo uzarutangane ejo, kuko ejo atari isezerano. Niba ushobora kubabarira uyu munsi, babarira; niba ushobora gufasha, fasha; niba ushobora gushimira, shimira. Ubuzima ni bugufi, ariko ineza ishobora kugira urugendo rurerure.”
— Dr. Havugimana Alexis
10.
“Buca bucana ayandi; ubuzima ni gatebe gatoki. Ntukabaho ushaka gutsinda abandi, ahubwo ba umuntu usiga isi iruta uko wayisanze. Iyo igihe cyawe cyo guhaguruka kuri iyo ntebe kigeze, icyo uzasiga inyuma si umwanya wari wicayemo, ahubwo ni ibyo wakoze igihe wari ukiriho.”
— Dr. Havugimana Alexis